Index > Anasayfa > ÖLÇME  DEĞERLENDİRME ve PROGRAM GELİŞTİRME

Ölçme Değerlendirmenin Önemi

     Kompozisyon/Anlatım Testleri

     Özellikleri
     Öğrenciden belirli kriterlere göre bir veya birden fazla, birbiriyle bağlantılı fikirleri yazılı olarak tartışması istenir. Essay tipindeki sorulara bir örnek: Şartlandırma ve bilgi işleme teorilerini, temel varsayımlarını, tipik araştırma bulguları ve sınıf uygulamaları açısından karşılaştırınız.

     Üstünlükleri
     Kompozisyon/Anlatım testleri, öğrencilerin bilgiyi ne kadar iyi geri çağırabildikleri (hatırlayabildikleri) , organize edebildikleri ve daha önce öğrenmiş olduğu bilgilerle nasıl ilişkilendirebildiğini gösterir. Bu tür testler güzel bir şekilde tasarlandığında öğrencilerin analiz, sentez ve değerlendirme gibi yüksek seviyedeki yeteneklerini kullanmalarını sağlayabilirler. Bu isteklerden dolayı, öğrenciler genellikle test olacakları konuyu ezberlemek yerine daha anlamlı bir şekilde öğrenmeye çalışırlar.

     Dezavantajları
     Notlandırmadaki tutarlılık olası bir problemdir. İki öğrenci aynı soruya benzer cevaplar verebilirler fakat farklı notlar alabilirler. Ayrıca bu tip test sorularını notlandırmak oldukça zaman alıcı bir iştir. Ek olarak, öğrencilerin cevaplarını şekillendirmeleri ve yazmaları zaman alacağından bir sınavda çok az soru sorulabilir.
 

     Performans Testleri
Son yıllarda birçok öğretmen ve ölçme uzmanı yazılı sınavların daha seyrek kullanılması gerektiği konusunda hemen hemen aynı fikirdeler. Çünkü bu testler, öğrencinin sahip olduğu bilgisinin derinliği ve soru, problem ve ödevlerde bu bilgiyi nasıl kullanacaklarına dair çok az ya da hiç bir bilgi vermemektedir. Sonuç olarak uzmanlar, performans testlerinin bir veya daha çok kez kullanılmasını önermektedir.

     Performans testleri, öğrencinin daha çok ya da daha az gerçekçi koşullarda, kompleks ödevleri yaparken öğrendiği temel bilgiyi ne kadar iyi kullandığını ölçmeye çalışır. Realizm tayfının en alt seviyesinde, öğrencilerden bir harita yapmaları, bir grafiği yorumlamaları veya oldukça iyi standardize edilmiş koşullarda bir kompozisyon yazmaları istenebilir. Böylece herkes aynı işi , aynı koşullarda ve aynı süre içerisinde tamamlarlar. Realizm tayfının en üst seviyesinde, öğrencilerden bilimsel bir deney yapmaları, bir resim çizmeleri, gerçek hayattakine benzer koşullarda bir kompozisyon yazmaları istenebilir. Örneğin, öğrencilerden belirli bir süre içerisinde belirli bir konuda karşılaştırma yapacağı bir kompozisyon yazması istenebilir. Fakat, öğrencinin araştırma yaparken kullanacağı kaynaklar, yapacakları düzeltme sayısı ve ne zaman çalışacakları belirtilmez. Performans ölçümü böyle gerçekçi koşullar altında yapıldığında gerçek değerlendirme olarak da adlandırılır (Meyer, 1992). Performans ölçümü ile gereçek değerlendirmeyi kapsayan ve bunları geleneksel yazılı sınavlardan ayıran değerlendirme yöntemi Òalternatif değerlendirme olarak adlandırılır. Bu bölümde dört değişik performans test tipini tanımlayıp önemli özelliklerini irdeleyeceğiz.

     Performans Test Çeşitleri

     Bu günlerde öğrencilerin performans kapasitelerini değerlendirmede dört yöntem kullanılmaktadır. Bunlar: yazılı değerlendirmeler, portfolyolar, sergiler ve gösterilerdir.

     Yazılı Değerlendirmeler
     Bu testlerde öğrencilerden standart koşullar altında belirli bir konuda yazı yazmaları istenir. (Hayranlık duyduğunuz bir kişiyi tanıtan ve neden hayran olduğunuzu belirten bir kompozisyon yazınız gibi...) Daha sonra her kompozisyon belirlenmiş kriterlere göre iki veya daha fazla kişi tarafından notlandırılır.

     Portfolyolar
     Bir portfolyoda öğrencinin yapmış olduğu çalışmanın değişik evrelerini içeren bir veya daha çok çalışma parçacıkları bulunabilir. Örneğin bir öğrencinin portfolyosunda iş mektupları, roman parçacıkları, şiir ve bir araştırmanın taslak, müsvette kağıtları ve bitmiş hali bulunabilir. Bir araştırma ödevi değerlendirilirken hem süreç içerisinde gerçekleşen çalışmalar (taslak, müsvedde kağıtları gibi) hem de son ürün, değerlendirme kapsamına alınabilinir. Portfolyolar matematik ve bilim alanlarında oluşturulabileceği gibi iki veya daha fazla alanı kapsayan projeler için de oluşturulabilir. Genellikle öğrenci kendi portfolyosunda bulunması gerekenlere karar verme işlemine dahil edilir. Bazen portfolyo, örnek alınacak parçaları tasvir etmek amacıyla bir vitrin olarak kullanılır. Fakat, öğrencinin tipik performansını gösteren parçaların toplanması maksadıyla kullanılması da iyi sonuç verir. Portfolyo en iyi ve en doğru anlamında, sadece bu performanslara yer teşkil etmekle kalmaz aynı zamanda her bir öğrencinin kendi kendini ifade etme, kendini yansıtma ve kendi kendini analiz etme özelliklerini geliştirmede bir araç olma görevini de yerine getirir (Templeton, 1995).

     Sergiler
     Sergiler adından da anlaşılacağı gibi, resimler, çizimler, fotoğraflar, heykeller, videokasetleri ve numuneler gibi ürünlerin sergilenmesini içerir. Yazılı değerlendirmelerde ve portfolyolarda olduğu gibi sergiler de daha önceden belirlenmiş kriterlere göre değerlendirilirler.

     Gösteriler
     Bu tip performans testlerinde, öğrencilerden önceden öğrenmiş oldukları bilgilerle ya da yeteneklerle bir şekilde emsalsiz bir soruyu çözmeleri ( örneğin, bir soruya cevap vermek için bilimsel bir araştırma yapmak veya yanlış çalışan bir makinanın neden yanlış çalıştığının sebebini bulmak ve bu sorunu gidermek için en doğru yöntemi tanımlamak ) veya bir görevi yerine getirmeleri (örneğin, bir şiiri ezbere okumak, bir dans çeşidini öğrenip uygulamak veya bir müzik parçası çalmak...) istenir.

     ÖĞRENCİNİN BİLGİSİNİ DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ

     Test puanları, kısa sınav puanları, ev ödevi değerlendirmeleri, özel projeler ve laboratuvar deneyleri gibi yapmak istediğiniz bütün ölçümleri tamamladıktan sonra sayılara bazı değerler atamak zorundasınız (değerlendirmenin niteliği). Bildiğiniz gibi bu işlem bazen A dan F ye gibi harfli notlandırma cetveli ile bazen de 1 den 5 e ya da 1 den 10 a gibi sayı sistemleri ile yapılır. Tipik olarak, A notu en iyi performansı, B ortalamanın üstü performansı, C ortalama performansı, D ortalamanın altı performansı ve F notu başarısızlığı belirtir. Bu işleme başvuran iki genel yöntem vardır. Bir yaklaşım öğrenciler arası karşılaştırmaları içerir. Bu tür değerlendirme yöntemleri, öğrencileri ortalama, ortalamanın üstü ve altı diye belirttiği için "ortalamaya göre" olarak adlandırılır. Buna alternatif olan bir yaklaşım ise "kritere göre" olarak adlandırılır. Çünkü, öğrencilerin performansları belirli bir kritere göre yorumlanır. Her iki yöntemin de yaygın bir şekilde kullanılmasına rağmen biz, daha sonra kısaca bahsedeceğimiz gibi "kritere göre" notlandırmayı destekliyoruz

     Ortalamaya Göre Notlandırma
     Bu yöntem, sınıf başarısının heterojen öğrenciler arasında değişeceğini varsayar. Çünkü öğrenciler, önceki bilgiler, öğrenme yetenekleri, motivasyon ve yetenek bazında farklılık gösterirler. İdeal şartlar altında (farklı öğrenci gruplarından elde edilmiş yüzlerce puanlarla), bu değişim çan eğrisi veya normal bir dağılım gösterir. Yani, bu puanlar alçaktan yükseğe dağılır. Bu nedenle, ortalamaya göre notlandırma işlemleri Òeğri üzerinde notlandırma olarak da adlandırılır.

     Kritere Göre Notlandırma
     Bu notlandırma yöntemi öğrencilere hatalardan ders almaları ve anlama düzeylerini ve performanslarını yükseltmeleri konusunda imkan tanır. Dahası, bu yöntem bireysel ve bazen de işbirliğine dayanan bir ödül yapısı kurar, bu da, diğer sistemlerden daha büyük çapta bir öğrenme gerçekleştirmek için motivasyonu besler.

     Kritere göre ölçme sisteminde, öğrencinin alacağı notlara her öğrencinin başarı ya da performans için belirlenmiş bir standarda ya da bir kritere ulaşıp ulaşmadığı kapsamında yapılan bir karşılaştırma yöntemi ile karar verilir. Sınıfın geri kalanındaki öğrencilerin başarılı olduğu ya da olmadığı önemli değildir. Bu nedenle, notların her çeşit dağılımı mümkündür. Her öğrenci A veya F alabilir, ya da hiç bir öğrenci bu notları almayabilir. Kritere göre yönteminde, çok aşağıdaki veya kalma derecesindeki notların çok az görülmesi eğilimini kısaca tartışacağız.

     Kriter göre notlandırmanın yaygın bir şekli, doğru cevapların toplam test soru sayısına oranına göre not verilmesidir. Örneğin, bütün test sorularının en az %85Õ ini doğru yapan öğrencilerinizi A ile ödüllendirmek, %75Õi ile %84Õ ünü doğru cevaplayanlara B vermek gibi...Gerçekçi kriterler belirleyerek bu notlandırma yöntemini adilce kullanmak için, öğrencilerin gösterebilecekleri performans seviyeleri hakkında bir ön bilginizin olması gerekmektedir. Ortalamaya dayalı ve kritere dayalı notlandırma sistemlerinin her ikisi de öğrenciler arasındaki karşılaştırmalara dayanırlar, fakat, sadece ortalamaya göre sistemi bunu notlara karar vermede direkt olarak kullanır.
Kritere göre notlandırma sistemi (ve kritere göre sistemine göre hazırlanmış testler testleri) son zamanlarda oldukça popüler olmaya başladı. Bunun başlıca üç nedeni vardır. İlki, eğitimcilerin ve ebeveynlerin ortalamaya göre testlerinin ve notlandırma sisteminin öğrencinin güçlü ve zayıf yönleri hakkında çok az bilgi vermesinden yakınmalarıdır. İkincisi, eğitimciler,açıkça belirtilen hedeflerin performans standartlarını veya kriterlerini oluşturduğuna ve bunların da en iyi kritere göre test ölçüleri ile değrlendirilebildiğine inanmaya başlamalarıdır. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi ise, okul öğrenimi hakkındaki çağdaş teoriler, öğrencilerin büyük bir kısmının, okul hedeflerini doğru koşullar altında yerine getirebileceğini söylemektedir. Eğer bu varsayım doğru ya da doğruya yakın ise , performanstaki değişmelere dayanan ortalamaya göre ölçme ve notlandırma prosedürleri çekiciliklerini kaybedecektir. Çünkü artık önemli olan öğrencilerin birbirlerine göre değil kendi içlerindeki gelişimin

 SINIFTA KULLANILABİLECEK ÖNERİLER : ETKİLİ DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ

1. Raporlama zamanında olabildiğince erken, ne zaman ve ne sıklıkta test ve diğer değerlendirmeleri yapıcağınıza karar verin. Testleri ve değerlendirmeleri duyurun.

2. Bir içerik taslağı hazırlayın ve/veya her bir sınavda ölçeceğiniz hedefleri
belirten bir tablo oluşturun, veya öğrencilerinizin gerçekleştirdiği bir
yetenek veya bilginin sistematik bir örneğini sağlamaya gayret edin.

3. Sınıfınızdaki öğrencilerin gelişimsel karakterlerini ve sizin sınıfınızın seviyesi için müfredatın yapısını göz önüne alarak her bir testin ve ölçme alıştırmasının amacını düşünün.

4. Yazılı bir sınav mı yoksa performans testinin mi daha uygun olacağına karar verin.

5. Ayrıntılı bir cevap anahtarı hazırlayın ve kullanın.
  a. Her bir cevabı, cevap anahtarı ile karşılaştırarak değerlendirin.
  b. Yaptığınız değerlendirmeyi savunmaya hazırlıklı ve istekli olun.

6. Notlandırma süresince ve sonra , soruları ve cevapları ileriki sınavları
geliştirmek amacı ile analiz edin.

GERİ DÖN